Bölümlər

Талыш xəbərləri
Azərbaycan
İran
Dünyada
Голос Талыша
Müsahibə
İnsan hüquqları
Beynəlxalq hüquq
Talış dili və ədəbiyyatı
Talış incəsənəti
Talış tarixi
Şəxsiyyətlər
Bizim kitabxana
Təbabət
İdman
Onlayn TV
Karikaturalar

Голос Талыша


Известные события, произошедшие с моей семьей за последние годы, всколыхнули нашу жизнь до основания.

Axtarış

Tolışi xəbon

Xıdo rəhmətkə Əli Rzayevi... 
Fərzəndon 
Bastari musibət (aktual hukayət) 
Bə çəmə alimə zoon afərin bıbu 
Aydın müəllimi de şair Xilqəti musahibə 
Çı mardə odəmi nomi bə jurnali redaksiyə heyət çokonə dənəmon? 
Tolışi mətbuat tarixədə tojə cən - "Aləm" jurnal çapo beşə 
Xatirə ruşnədə dili söhbət (6) 
Xatirə ruşnədə dili söhbət (5) 
Xatirə ruşnədə dili söhbət (4) 
Xatirə ruşnədə dili söhbət (3) 
"KUL" sıxani mənon 
Xatirə ruşnədə dıli sohbət (2) 
Xatirə ruşnədə dıli sohbət 
“Honi çəşmə"ro vəsə 
ÇE? ÇI? 
Əv kiye? 
Şahmirzə Tolışəxun - 60 
Tolışi talantə şair Şamirzə TOLIŞƏXUN (10.07.1955 - 18.11.2014) 
Tolışi talantə şair Şamirzə TOLIŞƏXUN (10.07.1955 - 18.11.2014) 
Baləddin VEŞO şeronədə pencli janr 
De şair Baləddin VEŞO müsahibə 

Top

Azərbaycan prezidenti administrasiyasının başçısı niyə ölkənin köklü xalqlarını dəfn etmək istəyir?
ГИЛАЛ МАМЕДОВ на свабоде!
Марьям МАММАДОВА. Трагедия одной семьи. 2013
Новрузали Мамедов
Talış batalyonları Qarabağ müharibəsində (Sənədli kadrlar internetdə)

Statistika

Главная » 2013 » Январь » 12 » MƏŞHƏDİ SADIX - 48
17:00
MƏŞHƏDİ SADIX - 48
MƏŞHƏDİ SADIXİ DILONSUTƏ POEZİYA

Məşhədi Sadıx Məhərrəmizoə moəku bıə 1964 - nə sori noyabri 2-də Masalli Miyonku diədə. Miyonku məktəbədə ibtidai iyən əsas təhsil sə bəpeştə 1982 - nə sori oroxniyəşe Hışkədə miyonə məktəb. Esət ko kardedə Miyonku miyonə məktəbədə. Kəbəsoybe, ço kinəş, i zoəş heste.

Hırdən beədə inəş bevaxt şə çı dınyo . Çı hadisəku ğoym təsirin bıə Məşhədi Sadıx nuperəsə vaxtonku de şeir nıvışte dastko bıə: Sıftə de "Sadıx Ceyrani”, peşo "Sadıx Məhər¬rəmizoə”, "Məşhədi Sadıx” imzoon mətbuatədə çap bıə, məclisonədə deştə mahiranə ləfzi ıştə nıvıştəyon bo cəmati ifa kardedə. "Bənə çokə hamsiyə, çokə həmro, pokə inson, nomoj bıvot, Xıdo piə odəm... di cəmati, zınəkəson, məsəkəson dılədə yolə hurməti soybe. Tijə fik-fam, hozıəcəvob, poetikə əhvol, xeyirxoə əməlon bonovone.” (Məmmədşah Mirzə, 145)

Əğılətiku ən yolə arzuş aktyorəti bıə Məşhədi Sadıx məşhure eli dılədə həmən de şinəzıvonə şair nomi. Bə tirki, bə tolışi nıvıştə dı zıvonə şaire. "Ömür kitabı” nomədə kitobədə (Boku – 2008, 146 səh.) har dı zıvonədə şeironış cəm bıə.

Məşhədi Sadıxi sıftənə şeiron mevzu peqətedə şairi əhotə bıkə insonon, nezə odəmon jimoniku, əvoni təsvir - tərənnum kardeku, çoki-bədi bə ğələm seyku: Pıə-moə, dədə-bobo, mamu-bibi, xalə-day, jen –kinə, zoə-vəyu, bıvə-hovə... Çəvon hay obraz bə çəşəvə omedə, de sirə odəmi nəzəku dəvardedə:

1) Boə obraz. Deşmeni çəşi teğ, yod-biqonə vədə parçin, bərkə puji sun, peşti zu, dıli şirə...

Tı bıməmoş, əçəy çəşdə as bəbe,
Sə bıdəjo, əçəy dıldə yas bəbe.
Iştı səysə hejo əçəy das bəbe,
Çokə peşte bərkə rujdə çokə boə. ("Çokə boə”, 122)

2) Hovə obraz. Bıvon zinət, şoyə rujon raxsəvon, bədə rujon ast ekə, jəqonə rujon dıvo-səno bıkə, deştə bıvəyon fəxr bıkə... M. Sadıxi poeziyədə mərkəziyə ğəhrəmone hovə...məxsusə vırəş heste çəy ofəyəvonədə:

Bəştı linqi teğ eşo,
Çəyo tıləy xun beşo,
Əv bə hovə quş bışo,
Iştəni bəkışte əv.      ("Hovə”, 134)

3) Zoə obraz. Jimoni həmməy əzon- əzobon əvəze zoə, səy sipibıkə, xunı - qujd ekə, de mijon otəş bıporon, bə dılon biə, dardon dəmon iyən zoəy...

Əv beədə şoy-şoy kardəş,
Əv yol be-be dıli hardəş.
Ha ruj tarsı-larz bardəş...
Əncəx inən zoə şine.    ("Zoə şine”, 121)

4) İnə/moə/nənə obraz. Iştə reçinə cıvonəti bəştə avlodon ərməğon bıkə inə. Zoə-kinə, nəvə-nəticə roədə sio-şəvə qızqon sipi bıkə inə. Bə rujne "Yolə çayə hiyonə¬də”, ”Mədo kulətonədə” ko bıkə, bə şəvon leğ- pizə opotə, to¬mon, ceben boftə inə. Sıftə reçinə vəyu bıə, şe–şe pi bıə, piəjen bıə inə. Oxoyədə bə sardə zəmin şə inə. Ço zoə - i kinə nışonə haştə inə. Har bə yod dəşeədə dıli sə sutə inə...

Qofe lokne, lo-lo vote,
Iştən bəmeş, əğıl hıte.
Çəy dardon bə con peqəte,
Hiç nıvote: Dəjedə con,
 Con şinə mo, bəştı ğıbon.  ("Şinə mo”, 131)

Im həmonə inəy ki, zımsonə semonədə zoə neylonə şəy eyəvati, inə əy əşırti, tatə piçi vədə deştə lodə daston əğəti, bə piçi rahanə ə şəy hışk əkəy, maştə sıbədəli zoə şəy təkani, bə məktəb əşi... Çanə konkret, fərdiən bıbu, M. Sadıxi in inə obraz bə çəmə həmməy nənəyon oşedə...

5) Pıə/dədə/lələ obraz. Bə rujone deştə mijon otəş peqətə, bə şəvone rohət nıhıtə pıə, avlodi jivnero de dəjə dıli rujədə həzo kərə no-peqət bıkə pıə. Osmonodə de çəxməxi sıxan bıkə, zəmini dimədə bo yolon nokəti bıkə- bəştə xeyzoni, hırdəniro qiliz ebə pıə... Jıqo qıləy insone M. Sadıxi təsvir kardə pıə obraz:

Sadıx vəse, doy oməşand,
Həmməy dardon bınə məkand.
Vote çı xeyr, sokit bımand,
Bo ki rohət, bo ki darde,
Çı çətine  pıəti karde !  ("Pıəti karde”, 133)

6) Xışavand/həsuyə, həsı obraz. Kəy ən azizə mehmon, xeyzoni ən ve piə odəm:

Kəybonım botı oj,
Keynə çəmə kəy boş.
Bəvindem, şo bəbem,
Tı çanə şo bıboş.

Xışəvand, xışəvand,
Xəş oməş, xışəvand.
Boy dımı rask bıkə,
Kəş oşand, xışəvand.  ("Xışəvand”, 139)

M. Sadıx ıştə şeironədə mətləbi dıroz kardedəni, sıxani kırt (lakonik) votedə, fik- fami cəm (qırdəcəl) kardedə, 3-4 fakt vəs kardedə ki, bə nığılə səkiştə boy. Bə romanon, bə poemon dəvitənıbə mətləb 3-4 bəndə şeirədə ruşin bedə. Məsələn, jimoni hədər beyku vey noroziyəton votedən - nıvıştedən: Hay ekoloqiya jıqo çəş kardənin, hay zımhor həmmə kimyay, hay hukumət bəştə xəlqi biqonəy... ha jıqo qusuron aşmardedəni Sadıx, 3 bəndinə "Oxoy rəsə” pencli şeerədə həmonə fikron həmməy səkiştə doedə, həmən vey-vey təsirin bedə, yodədən çok mandedə:

Dim sio bıbu çı zəmonə, dimım sio bıə,
Çı dınyoku, vallah, çımı çəşım si bıə.
Mədə xərob, ciqər yarə, dılım sə bıə.
Təylə darde çəmə mahol çı sə - bə sə.
Bovə bıkən, çəmə həmməy oxoy rəsə.

Əğıl dımı "əğlə puli” dave kardə,
Jıqo zındə lələ əçəy puli hardə.
"Nəv məmməde”, əv nəv qılə sio nun kardə!
Çokə balə, ə pul həni təmom pesiə,
Bovə bıkən çəmə həmməy oxoy rəsə.

Sadıx votdə: Qandım kaşdəm, hiç bedəni,
Bo şartuki hiç kəs bəmə ov doedəni.
Nəşə çoke, əyən kaşte haştedənin,
Kovrə xoki, hiç zındənim, ekəm bə sə?
Bovə bıkən, çəmə həmməy oxoy rəsə. ("Oxoy rəsə”, 123)

M.Sadıxi kali şeironədə oko doə bıə ibrətinə səkiştəon, nə¬si¬hətə-pəndə sıxanon bahandon bə dumot bardedə, dıl okardedə:

Rə boy, balə, vəyə bıkə, vəyu biə,
Bə har kəsi ğısmət bıbu: dıli piə.
Con bıvotı həsı-vəyu, hiv-iyə !

Bə navkonə həyo-abru oqardın,
Həsı–vəyu iyəndı sə bıqardın.
Moynon həmməy tike dlroz təkardın!

Moynə zinət, Xıdo votdə, həyoye,
Həyo nıbəkəs bo har kəy bəloye.
Çok oğətən, çı merdiki koloye ! ("Lol bıkə mıni”, 137)

Sadıxi lirikə ğəhrəmon xeyr-şəri odəme, marde-mande, bəme-sıre, şoy-voyəti, ğəm-ğussəti, hay dıynəni əçəy fikfamədə ıştə vırəş heste. Bənə təğvaynə odəmi hərəkət kardedə: dınyo şiniyən, teləyən mərdi-mərdonə ğəbul kardedə:

Sadıx, dınyo deştı vote qardəni,
Xıdo bardəkəsi həni vardəni.
Bı dınyoədə çiki nənə mardəni?
Əy oğətən, şımə ıştə çəşonsə! ("Sute çımı dılisə”, 143)

Şair ıştə şeironədə kali sosialə məsəlon rost kardedə ki, tolışə məişəti ən aktualə mətləbonin. Məsələn, kinə bə şu doe. Har əsrədə, har zəmonədə, har məkonədə ın məsələ ıştə problemonış bedə. Esətnə devrədən kinə yol karde, dəçəy təlim-tərbiyə dastko be, perosne, cehiz, bə şu doe, şuə kədə kinəku muğayət be, bəçəy har koy mande... In problemon nığo doyo Xıdoku imdodış piedə şairi...

Zındəş, bə kon kəybə bəşe?
Kinə roysə ki bebəşe?
Kinə çəmə bəmə çəşe !
Kinə mədə, şinə Xıdo!

Kinə mande tiken yavə,
Dave kardən boyli- hovə.
Dıl oqardə bə sı tovə!
Kinə mədə, şinə Xıdo !

Kinə doedəş, bəxtən bıdə,
Xəşə bolo, qərdən bıdə,
Bəxtı–tale dəy tən bıdə!  ("Kİnə mədə”, 144)

Məşhədi Sadıxi satirikə şeironədə məişəti ən hırdə-mırdə, zurki-zurki doə kıncon bə hədəf omedə. Soyə məişətə doymo¬nonku (ov, ruşnə, ğaz, ro, təhsil, istirahət, ibadət...) məhrum  bıə cəmati beçorə-bekorə holi bə zıvon vardedə:

Bənə mujnə lınqi jiyo şiə bedəmon!
Çı nomerdon dasdə yabə, hiə bedəmon!
Tovsonədə qıledəmon!
Zımsonədə biə bedəmon!
Iştə dardi bo hiç kəsi
Əmə vote zındənimon!
Voteədəyən, şanqo hıte zındənimon!

Zıvonımon kırte, dimımon sio!
Bəmə rəhım bıkə Xıdo !
Ya ki bıdə Əzrayil bo!
Anə veye, dardon, vallah,
Əy peqəte zındənimon!
Iştə dardi bo hiç kəsi
Əmə vote zındənimon!

Jeni talo- pulış piedə !
Əğıli ğənd, nunış piedə !
Moriən xokış, tulış piedə !
Manq çand ruje?
Qite, pote? Zındənimon !
Iştə dardi bo hiç kəsi
Əmə vote zındənimon ! ("Dard”, 130)

OKO DOƏ BIƏ ƏDƏBİYOT:

1) Məşhədi Sadıx Məhərrəmizoə - "Ömür kitabı” B. 2008, 146 səh.
2) "Tolışi sədo” № 18(71), yanvar, 2003; № 42 (95), yanvar, 2005



Allahverdi Bayrami,
Tolışon Sədo qəzeti, №48




Категория: Talış dili və ədəbiyyatı | Просмотров: 1249 | Добавил: admin | Рейтинг: 5.0/1
Всего комментариев: 0
Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]

Sayta giriş

Xəbər xətti

СКАЖИ СВОЕ ИМЯ, ТАЛЫШ 
Zülfüqar Əhmədzadə: Azərbaycan milli ədəbiyyatının  tərəqqipərvər siması 
No free speech for ethnic minority 
Avropa Şurası: Azərbaycanda etnik azlıqların hüquqları ilə bağlı qanunvericilik yoxdur 
''Hökumət milli azlıqların mətbuatına dəstək vermir'' 
Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə açıq məktub 
Masallı rayonun Kubın kəndi və onun ətraf toponimləri 
Atam Vəkil DADAŞOV əsil dövlət adamı idi 
Mətləb Pero Dadaşov həbsindən yazır (III yazı) 
Mətləb Pero Dadaşov necə həbs edilməsindən yazır (II yazı) 
Mətləb Pero Dadaşov necə həbs edilməsindən yazır 
ƏHƏD MUXTAR-80 
Ahoşta (Əhoşte) 
Müəllim zindanda da müəllimdir... 
Б.В.Миллер. Талышские тексты 
Talış dilində ü/u səsi 
Allahverdi BAYRAMİ. ĞƏLİZƏXUN (2 pərdəynə 7 şiklinə pyes) 
Allahverdi BAYRAMİ. ƏMONƏT ( İ pərdəninə 3 şəkilinə pyes) 
Rusiya talış ictimai təşkilatları 1993-cü ildə Talışda baş verən hadisələrin 24 illiyini qeyd etməyə hazırlaşır 
ŞİRİN YALAN, YOXSA ACI HƏQİQƏT? 
DIZDİPOK 
Свадьба – Способ Сохранения Талышского Языка 
Talış dilindəki sözlərin təbii xüsusiyyətləri 
Hilal Məmmədov Eldəniz Quliyevi təbrik edib 
Талыши хотят читать, писать и смотреть на родном языке 
Hilal Məmmədov: "Hakimiyyət istəyir ki, bütün sosial və etnik qruplar arasında qarşılıqlı etimadsızlıq mühiti olsun" 
Əli Nasir - Talışın Firdovsisi 
Талышское слово «cо» (двор) в виде морфемы в современных индоевропейских языках 
Talışın əbədiyanar məşəli 
Новрузали Мамедов – 75 (Novruzəli Məmmədov – 75) 
Это не трагедия одной семьи, а трагедия нашей страны, нашей Родины! 
К юбилею Светланы Алексеевны Ганнушкиной! 
Hilal Məmmədov İsa Qəmbəri 60 illik yubleyi münasibətilə təbrik edib 
Xərçəngin dərmanı tapılıb 
Azərbaycan höküməti TALISH.ORG saytına girişi dayandırıb 
“Elçibəyə acıqlandım, məndən üzr istədi” – Zərdüşt Əlizadə ilə QALMAQALLI MÜSAHİBƏ 
“Tolışon Sədo” qəzetinin əməkdaşı Azər Kazımzadə saxlanılıb 
ƏLİ NASİR əbədi haqq dünyasına qovuşdu 
Bəşərə də Allahdan bəla gəldi 
İrana ərzaq almağa gedən Astara gömrükdəki basabasda öldü 
Müqəddəs Kəbə ziyarəti, dələdüzlar, etnik mənsubiyyətə görə təhqir və 27 dövlət xadimli redaksiya heyəti 
Talışlar 
Ко дню рождения Л.А.Пирейко 
Ümid yenə də talışlaradı! 
Çılə Şəv-iniz mübarək! 
General-mayor Vahid Musayev haqqında polkovnik Isa Sadikov yazır 
"Talışsansa, məhv edib qanını da batırarlar 
Avropanın axırıncı pələngi Talış dağlarında 
Talış Mədəniyyət Mərkəzi İdarə Heyyətinin üzvü müraciət yayıb 
Xalqımız dözümlü xalqdır, DÖZƏRİK! 
“Talışam, lakin, qanım Elçibəyin qanı ilə eynidir” – TARİXİ VİDEO 
Türkün misalı! 
“Səadət taleyin biçdiyi dondur” 
Mirəziz Seyidzadənin (ƏZİZ PÜNHAN) “Divan”ında (Bakı-2008, 473 səh.) dini-uxrəvi məsələlərin yeri 
Qaraciyərin yenilənməsi və serrozun müalicəsi resepti 
Faiq Ağayev Rəşid Behbudovdan sonra bunu ilk dəfə etdi - VİDEO 
Ata və oğul: Ruhullah və Məhəmmədəli - hər ikisi siyasi məhbus 
MTN-nin bir ailənin başına gətirdiyi faciə 
Журналист Гилал Мамедов пожаловался на давление со стороны полиции Баку 
Hilal Məmmədov Nizami polisində təzyiqlərə məruz qaldığını bildirib 
Rövşən Canıyevin ölümü və referendum oyunları 
Davam etməkdə olan faciələrimizin sirri nədir? 
Məhv olan Talış toplumu və dili – Mədəniyyətimizi necə qoruyaq? 
Masallıda zülüm ərşə dirənib 
Veri kəndi ətrafında minlərlə nadir növlü ağaclar qırılır