Bölümlər

Талыш xəbərləri
Azərbaycan
İran
Dünyada
Голос Талыша
Müsahibə
İnsan hüquqları
Beynəlxalq hüquq
Talış dili və ədəbiyyatı
Talış incəsənəti
Talış tarixi
Şəxsiyyətlər
Bizim kitabxana
Təbabət
İdman
Onlayn TV
Karikaturalar

Голос Талыша


Известные события, произошедшие с моей семьей за последние годы, всколыхнули нашу жизнь до основания.

Axtarış

Tolışi xəbon

Xıdo rəhmətkə Əli Rzayevi... 
Fərzəndon 
Bastari musibət (aktual hukayət) 
Bə çəmə alimə zoon afərin bıbu 
Aydın müəllimi de şair Xilqəti musahibə 
Çı mardə odəmi nomi bə jurnali redaksiyə heyət çokonə dənəmon? 
Tolışi mətbuat tarixədə tojə cən - "Aləm" jurnal çapo beşə 
Xatirə ruşnədə dili söhbət (6) 
Xatirə ruşnədə dili söhbət (5) 
Xatirə ruşnədə dili söhbət (4) 
Xatirə ruşnədə dili söhbət (3) 
"KUL" sıxani mənon 
Xatirə ruşnədə dıli sohbət (2) 
Xatirə ruşnədə dıli sohbət 
“Honi çəşmə"ro vəsə 
ÇE? ÇI? 
Əv kiye? 
Şahmirzə Tolışəxun - 60 
Tolışi talantə şair Şamirzə TOLIŞƏXUN (10.07.1955 - 18.11.2014) 
Tolışi talantə şair Şamirzə TOLIŞƏXUN (10.07.1955 - 18.11.2014) 
Baləddin VEŞO şeronədə pencli janr 
De şair Baləddin VEŞO müsahibə 

Top

Azərbaycan prezidenti administrasiyasının başçısı niyə ölkənin köklü xalqlarını dəfn etmək istəyir?
ГИЛАЛ МАМЕДОВ на свабоде!
Марьям МАММАДОВА. Трагедия одной семьи. 2013
Новрузали Мамедов
Talış batalyonları Qarabağ müharibəsində (Sənədli kadrlar internetdə)

Statistika

Главная » 2012 » Январь » 14 » Əsəd bəy Talışxanov
19:58
Əsəd bəy Talışxanov
Talış generalları

Qafqazın adlı-sanlı nəsillərindən biri də, Azərbaycanın hərb məktəbi sayılan, tarixdə qorxmaz, cəsur və döyüşkən xalq kimi tanınan Talış xalqının merdlik genini daşıyan Talışxanovlar nəslidir.

Talışxanovlar nəslindən olan generallar haqqında silsilə yazılar yazmaqda qərarlıyam. Çünkü Talışxanovlar həm Azərbaycan, həm də Talış tarixinin şanlı salnaməsidirlər! Bu dəfəki yazımı Azərbaycanın və Talışın tanınmış hərbi xadimlərindən biri olan general-mayor Əsəd bəy Talışxanova həsr edirəm.

Əsəd bəy Əli bəy oğlu Talışxanov 1857-ci il dekabrın 16-da Lənkəran şəhərində anadan olmuşdur. Atası Əli bəy Mir Hüseyn Xan oğlu Talış Xanı general-leytenant Mir Mustafa Xanın nəvəsi idi. Anası Züleyxa xanım (1833-?) Mir Mustafa Xanın oğlu Mir İsmayıl bəyin qızı, general-mayor Mir İbrahim bəyin bacısı idi. Əsəd bəy ilk təhsilini Lənkəranda fəaliyyət göstərən Müsəlman məktəbində almış, sonra isə təhsilini Bakıdakı Edadiyyə gimnaziyasında davam etdirmişdir. Əsəd bəy 1876-cı ildə Peterburq Mixaylovsk Artilleriya məktəbinə daxil olur və 1877-ci ildə, iyirmi yaşında buranı əla qiymətlərlə bitirir.

1878-ci ilin aprel ayının 16-da Praporşik rütbəsinə yüksəlir. 1878-ci ilin oktyabrında 21-ci artilleriya briqadasına göndərilir. 1880-1881-ci illərdə Türkmən-Təkinlərə qarşı hərbi ekspedisiyada (Axal-Təkin ekspedisiyasi), 1881-ci il yanvarın 12-də isə Göy Təpə qalasının alınmasında iştirak edir.

Axal-Təkin ekspedisiyasında göstərdiyi şücaətə görə 1882-ci il yanvarın 26-da 3-cü dərəcəli Müqəddəs Stanislav və 3-cü dərəcəli Müqəddəs Anna ordeni ilə təltif olunur. 1882-ci ilin sonlarında isə Poruççik rütbəsinə yüksəlir.

1884-cü ilin dekabrın 22-də Qafqaz artilleriyasının komandiri təyin olunur. Əsgərlərinə yaxşı təlim keçən, artilleriyada ciddi nizam-intizam yaradan, döyüşlərdə cəsurluq göstərən Əsəd bəyə 1888-ci il oktyabrın 6-da ştabs-kapitan, 1889-cu ilin yanvarında isə kapitan rütbəsi verilir.

1896-cı ildə mayor, 1899-cu ildə podpolkovnik rütbəsinə yüksəlir. 1902-ci ildə hərbi xidmətinin 25 illiyi münasibəti ilə, dördüncü dərəcəli bantlı "Müqəddəs Vladimir" ordeni ilə təltif olunur. 1910-cu ildə isə ona polkovnik rütbəsi verilmiş, 52-ci artilleriya briqadasının birinci diviziyasinin komandiri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

1916-cı ilin aprelin 22-də general-mayor rütbəsinə yüksəlir. Helə həmin ildə də 52-ci artilleriya briqadasının komandiri təyin olunur. Döyüşlərdə göstərdiyi şücaətə və ordudakı qüsursuz xidmətlərinə görə Əsəd bəy Talışxanov birinci dərəcəli qılınc və balta, "Müqəddəs Anna" və "Müqəddəs Stanislav" ordenləri ilə təltif olunur.

Əsəd bəy Lənkəranda doğulsa da, öz ömrünün çoxunu Tiflisdə keçirtmişdir. Əsəd bəy Tiflisdə yaşayır və orada fəaliyyət göstərirdi. O, hərbici olmaqla yanaşı şərq dillərinin bilicisi, tarixçi və folklorçu kimi də tanınmışdır. Əsəd bəy öz doğma ana dili olan Talış dilindən başqa fars, ərəb, türk, azərbaycan və tat dillərini də mükəmməl bilirdi.

Uzun müddət rus dilli Qafqaz mətbuatı ilə əməkdaşlıq edən Əsəd bəy Talışxanov Tiflisdə fəaliyyət göstərən bir neçə jurnalın və toplunun redaksiya heyyətinin üzvü, talış dili üzrə redaktoru və senzoru idi. Rus alimi L. Q. Lopatinski (1840-1922) və Rusiya Bədii və Elmlər Akademiyasının fəxri üzvü K. P. Yankovskinin (1822-1902) təşəbbüsü ilə Tiflisdə nəşrə başlayan "Qafqaz xalqlarının etnoqrafiyasi və folklorunun təsviri" (SMOMPK) toplusunda talış dilində çap olunan bütün materialların senzoru və redaktoru Əsəd bəy Talışxanov olmuşdur. Bəli, Əsəd bəy Talışxanov öz xalqının tarixini, dilini və mədəniyyətini heç vaxt unutmurdu. O, Tiflisdə çap olunan jurnallarda Talışın tarixi haqqında, dili haqqında gözəl və olduqca dəyərli məqalələr yazırdı. Əsəd bəy bu məqalələri talışca və rusca qələmə alırdı. Əsəd bəyin Tiflisdə çap olunan bir çox məqalələri hələ də oxumamış, tədqiq edilməmiş qalır. Bunları gələcəkdə araşdırıb, ictimaiyyətə təqdim etmək lazımdır.

Əsəd bəy Mir İbrahim bəyin qızı Fəxrəndə bəyimlə ailə həyatı qurmuşdu.

Tanınmış hərbiçi, dilçi, tarixçi, folklorçu general-mayor Əsəd bəy Talışxanov 1919-cu ildə Dağıstanın Teymurxan-Şura şəhərində vəfat etmiş və oradakı müsəlman qəbristanlığında dəfn olunmuşdur.

Mən düşünürəm ki, belə bir dahi şəxsiyyətin adı əbədiləşdirilməli, Lənkəranın küçələrindən birinə onun adı verilməlidir. Biz fəxr etməliyik ki, bizim xalqımızın çoxlu generalları var...

Mənbələr:
1. Azərbaycan Mərkəzi Arxivi
2. Rusiya Mərkəzi Arxivi
3. Gürcüstan Mərkəzi Arxivi (Qafqaz təqvimi)
4. G. Məmmədzadə "Lənkəran mahalının sərkərdələri"
5. E. İsmayılov "Geneologiya Talışinskix i Talışxanovıx"
6. SMOMPK 1894-cü il Tiflis arxivi.


Razzaq Xansuvarov Talışxanov,   
Rəna Talışxanova,
"Tolışon Sədo”, N: 02 (14), 14 yanvar 2011






 

Категория: Şəxsiyyətlər | Просмотров: 1837 | Добавил: admin | Рейтинг: 5.0/3
Всего комментариев: 0
Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]

Sayta giriş

Xəbər xətti

СКАЖИ СВОЕ ИМЯ, ТАЛЫШ 
Zülfüqar Əhmədzadə: Azərbaycan milli ədəbiyyatının  tərəqqipərvər siması 
No free speech for ethnic minority 
Avropa Şurası: Azərbaycanda etnik azlıqların hüquqları ilə bağlı qanunvericilik yoxdur 
''Hökumət milli azlıqların mətbuatına dəstək vermir'' 
Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə açıq məktub 
Masallı rayonun Kubın kəndi və onun ətraf toponimləri 
Atam Vəkil DADAŞOV əsil dövlət adamı idi 
Mətləb Pero Dadaşov həbsindən yazır (III yazı) 
Mətləb Pero Dadaşov necə həbs edilməsindən yazır (II yazı) 
Mətləb Pero Dadaşov necə həbs edilməsindən yazır 
ƏHƏD MUXTAR-80 
Ahoşta (Əhoşte) 
Müəllim zindanda da müəllimdir... 
Б.В.Миллер. Талышские тексты 
Talış dilində ü/u səsi 
Allahverdi BAYRAMİ. ĞƏLİZƏXUN (2 pərdəynə 7 şiklinə pyes) 
Allahverdi BAYRAMİ. ƏMONƏT ( İ pərdəninə 3 şəkilinə pyes) 
Rusiya talış ictimai təşkilatları 1993-cü ildə Talışda baş verən hadisələrin 24 illiyini qeyd etməyə hazırlaşır 
ŞİRİN YALAN, YOXSA ACI HƏQİQƏT? 
DIZDİPOK 
Свадьба – Способ Сохранения Талышского Языка 
Talış dilindəki sözlərin təbii xüsusiyyətləri 
Hilal Məmmədov Eldəniz Quliyevi təbrik edib 
Талыши хотят читать, писать и смотреть на родном языке 
Hilal Məmmədov: "Hakimiyyət istəyir ki, bütün sosial və etnik qruplar arasında qarşılıqlı etimadsızlıq mühiti olsun" 
Əli Nasir - Talışın Firdovsisi 
Талышское слово «cо» (двор) в виде морфемы в современных индоевропейских языках 
Talışın əbədiyanar məşəli 
Новрузали Мамедов – 75 (Novruzəli Məmmədov – 75) 
Это не трагедия одной семьи, а трагедия нашей страны, нашей Родины! 
К юбилею Светланы Алексеевны Ганнушкиной! 
Hilal Məmmədov İsa Qəmbəri 60 illik yubleyi münasibətilə təbrik edib 
Xərçəngin dərmanı tapılıb 
Azərbaycan höküməti TALISH.ORG saytına girişi dayandırıb 
“Elçibəyə acıqlandım, məndən üzr istədi” – Zərdüşt Əlizadə ilə QALMAQALLI MÜSAHİBƏ 
“Tolışon Sədo” qəzetinin əməkdaşı Azər Kazımzadə saxlanılıb 
ƏLİ NASİR əbədi haqq dünyasına qovuşdu 
Bəşərə də Allahdan bəla gəldi 
İrana ərzaq almağa gedən Astara gömrükdəki basabasda öldü 
Müqəddəs Kəbə ziyarəti, dələdüzlar, etnik mənsubiyyətə görə təhqir və 27 dövlət xadimli redaksiya heyəti 
Talışlar 
Ко дню рождения Л.А.Пирейко 
Ümid yenə də talışlaradı! 
Çılə Şəv-iniz mübarək! 
General-mayor Vahid Musayev haqqında polkovnik Isa Sadikov yazır 
"Talışsansa, məhv edib qanını da batırarlar 
Avropanın axırıncı pələngi Talış dağlarında 
Talış Mədəniyyət Mərkəzi İdarə Heyyətinin üzvü müraciət yayıb 
Xalqımız dözümlü xalqdır, DÖZƏRİK! 
“Talışam, lakin, qanım Elçibəyin qanı ilə eynidir” – TARİXİ VİDEO 
Türkün misalı! 
“Səadət taleyin biçdiyi dondur” 
Mirəziz Seyidzadənin (ƏZİZ PÜNHAN) “Divan”ında (Bakı-2008, 473 səh.) dini-uxrəvi məsələlərin yeri 
Qaraciyərin yenilənməsi və serrozun müalicəsi resepti 
Faiq Ağayev Rəşid Behbudovdan sonra bunu ilk dəfə etdi - VİDEO 
Ata və oğul: Ruhullah və Məhəmmədəli - hər ikisi siyasi məhbus 
MTN-nin bir ailənin başına gətirdiyi faciə 
Журналист Гилал Мамедов пожаловался на давление со стороны полиции Баку 
Hilal Məmmədov Nizami polisində təzyiqlərə məruz qaldığını bildirib 
Rövşən Canıyevin ölümü və referendum oyunları 
Davam etməkdə olan faciələrimizin sirri nədir? 
Məhv olan Talış toplumu və dili – Mədəniyyətimizi necə qoruyaq? 
Masallıda zülüm ərşə dirənib 
Veri kəndi ətrafında minlərlə nadir növlü ağaclar qırılır