Голос Талыша


Известные события, произошедшие с моей семьей за последние годы, всколыхнули нашу жизнь до основания.

Axtarış

Tolışi xəbon

Xıdo rəhmətkə Əli Rzayevi... 
Fərzəndon 
Bastari musibət (aktual hukayət) 
Bə çəmə alimə zoon afərin bıbu 
Aydın müəllimi de şair Xilqəti musahibə 
Çı mardə odəmi nomi bə jurnali redaksiyə heyət çokonə dənəmon? 
Tolışi mətbuat tarixədə tojə cən - "Aləm" jurnal çapo beşə 
Xatirə ruşnədə dili söhbət (6) 
Xatirə ruşnədə dili söhbət (5) 
Xatirə ruşnədə dili söhbət (4) 
Xatirə ruşnədə dili söhbət (3) 
"KUL" sıxani mənon 
Xatirə ruşnədə dıli sohbət (2) 
Xatirə ruşnədə dıli sohbət 
“Honi çəşmə"ro vəsə 
ÇE? ÇI? 
Əv kiye? 
Şahmirzə Tolışəxun - 60 
Tolışi talantə şair Şamirzə TOLIŞƏXUN (10.07.1955 - 18.11.2014) 
Tolışi talantə şair Şamirzə TOLIŞƏXUN (10.07.1955 - 18.11.2014) 
Baləddin VEŞO şeronədə pencli janr 
De şair Baləddin VEŞO müsahibə 

Tərəfdaşlar

Top

Azərbaycan prezidenti administrasiyasının başçısı niyə ölkənin köklü xalqlarını dəfn etmək istəyir?
ГИЛАЛ МАМЕДОВ на свабоде!
Новрузали Мамедов
Talış batalyonları Qarabağ müharibəsində (Sənədli kadrlar internetdə)
Марьям МАММАДОВА. Трагедия одной семьи. 2013

Statistika

Tolışi xəbon

Главная » 2013 » Ноябрь » 1 » Moli xıvand
01:58
Moli xıvand
Əğıl beədə har tostonədə bə di – bə Caynəvu əşim, aradə bə di "i kəybəynə Kuban” avtobusi peənıştim, bə Lankon bo nəve əşim. Çəmə di avtobus çı Vizəzəminiku davardedəbe. Vəy ğərəyz Vizəzəmini odəmmon Kornədi odəmonən bı avtobusi peənıştin. Avtobus çəmə diyku beşyədə jəqoən pur nəbi, əncəx bə Vizəzəmin dəşəcəğin pur əbi. Mılxəs, avtobusədə bo mandero vırə nəbi. Jıqo səfərondə qıləyədə kəybə qəvədə mandə qıləy merd bə saloni votşe:
- Ay camaat, tikəy bə yəndı nez bıbən, az yo i lınqi mandəm xo...
Hejo çəy tono mandə co merd çəy cəvobış doy.
- Tı ijənən çokiş, i lınqi mandəş, çımı lınqon dıynənən həvoədən

D-r Hilal Məmmədovi məhkəmə

D-r Hilal Məmmədovi məhkəmə hukmuku apelyasiya şikoyət doə bə, apelyasiya məhkəmə kenə bəbe, hələ sərostə məlumatmon ni, əncəx ımi zınedəm ki, çı d-r Hilal Məmmədovi zindondə mandə ha i ruj bı hukuməti əleyhi ko kardedə, çumçiko d-r Hilal Məmmədov sıraku bə odəm ni, əy, vote bəbe ki, həmmə dınyo zınedə. Umumon heste ki, d-r Hilal Məmmədov zindonədə veyən əndınni, əqəm çımon bə Avropa dəqəron kamişəyən bıbu hurmətşon hestbu, əy bı nezonədə vabadon, ne, əqəm ımon Avropa dəqəron deştə "arşini” pamyedəbunsə, bəvədə hələm çəmə demon mubarizəmon navadəye, əncəx ijənən votedəm, umum heste ki, d-r Hilal Məmmədovi bı nezonədə çı nohəxə şəriku vabadon, Xıdo bə hiç kəsi nohəxə şər nuşo nıdə, amin İnşAllah!

Tolışi zıvonədə hikməton

Tolışi zıvonədə bə hikməton, çımı zınə hiç zıvondə nin. (az ğəyrəz tolışi 2-3 qıləən zıvon zınedəm) Az boçi bı ğəror oməm? Bıvotom, şımənən bahandən. Az şəhəri əğılən bıbum, ha sor 3 manq Liki diyonədə əbim. Sıvakano ta bə Ləman, Caynəvuku ta bə Bıləband nəvəm, de sininə odəmon qəp jəy bəmı ve xoş əvoy. Əvon tırki nəznin, bə qornə demı tolışi qəp əjənin, (əmandə camaat həmmə demı tırki qəp əjənin) jıqo qəponədə xəyli tojə sıxanon oəmutim, jıqo sıxanonədə qıləy "hımə”, qıləyən "çə”-ye, ısət handəkəs bəvote ki, tolışi zıvondə nə "hımə”, nəən "çə” sıxan ni, heste şinə handəkəs, tadi məqət. "Hımə” sıxaniku peşo qəp bəjem, ısət "çə” həxədə nıvıştedəm. Liki Barzəvu diədə çəmə avlodonədə qıləy piyə jen, Xıdo əy rəhmətkə, bəmı votşe:
- Hovazo, botıro i çə duynəaş biyəm?
Ğəyrəz "çə” sıxani əmənda sıxanon həmmə sərəsəym, "xala, biyə” votme. Həminə piyəjen qıləy yolə qıliə ğabadə bomıro duynəaşış vay, "çə” bəçımı çaş çiydənıbe, bə qornə ıştə zıvoni arışte-arışte xəbəm səy:
- Xala, çə kıve?
Piyəjen sıre-sıre (be bəzne ki, bəçımı "cılə-cuə” tolışi qəp jəy sıredəbe) yolə qıliə ğabış nuşoş doy, votşe:
- Hovazo, çə çı ğabi nomeyəni...
Isət sərəsedəm ki, çəmə zıvonədə "nimçə”, "keçə”, "çamçə” sıxanon hejo bə həminə "çə” sıxani anqılin. Əqəm "çə” bo ovinə xorəki nəzədə qətə bəbusə, çı "çə”sə 2 kərə qədəliə ğab, "nim çə” bo hışkə xorəki nəzədə qətə bə, de çamçə əncəx bə "çə” xorək ekarde bedəbe, yəne de i "çam”i "çə” pur bedəbe, de keçə ancax "çə”ku harde bedə, çumçiko de "keçə” (çı çə conəvə) əncəx ovinə xorək hardə bedə, (pılo de dasti hardedən). Vote bəneşon ki, yo çiç heste ki? Tolışi zıvoni onıbə sıxanon veyin, əmə əvoni okardedəmon, hejo çəmə tolışon bəmə rışxənd qətedən ki, ımon həmmə "cəfəngiyatin”, ısət boəmon çı "kiyəku” davardəmon bə insonon. Tolışi zıvonədə "nə” sıxan tırki zıvonədə "kadın” məno doydə, boənən diyəkəmon:
İ:nə - birinci kadın, ana.
Nə:nə - kadınların kadını, anaların anası
Ki:nə - evin kadını, qızı
Moy:nə - xanım, əncəx yo tikəy izoh doy lozime, boçi tolışon bə xanımi "moynə” votedən. Zınedəmon ki, moy ən reçinə həyvone, iyən tolışədə mığəddəse, tolış ıştə nəvuzə idi kiyəsədə bəpe hukmən moy bıpato. Bə qornə tolış bə reçinə, ağılmandə xanımon bənə mığəddəsi diya kardedə, "moynə” sıxan həm xanımon bənə moy reçin be, həmən çəvon mığəddəsəti nuşo doydə.
Isətən dəvardom bə astranomiya. Çəmə "Tolışi Sədo” qəzetədə İlqar Əlizadə ovşumi həxədə nıvıştəşbe, İlqar Əlizadə subut kardedə ki, tolış bə qornə bə ovşumi ovşum votedə ki, əv ovi şum (cəzb) kardedə, yəni ovşum 14 rujlığə (qırdul) beədə əv dınyo okeanon həmmə bəştə şum (cəzb) kardedə, kali vıronədə okeanon 15 sant, kali vıronədə 7-8 metrə rost bedən, ısət çəmə kali tolışon bəvoten ki, tolışədə okean heste? Im çı beməxə qəpe? İminnəni əve ki, tolış bı əraziədə çand həzo sorone jiydə, yəne Kaspi dıyo de okeanon i beədə tolış yo jiyəşe, peşo dınyoədə kataklizmon bən, zəmin ıştə formaş dəqişış kardəşe, Kaspiən çı okeanonku co bə, ımoni Tolışə halonədə çı gəmion hisson pəydo be subut kardedə. Yəne tolış okeanış vindəşe, iyən ovşumi okeani bəştə okırne, şum karde şoyd bə. Dıminnəni, az qıləy çiədə əminim ki, çı Hındıstano ta bə İnqiltərə həmmə odəmon i zıvonədə qəpşon jə, peşo həmməkəsi qəp jə zıvon bə nav şə, ğəyrəz tolışə bandonədə jiə odəmonku, əvon hejo ğədimiədə çoknəşon qəp jəşone, ısətən jəqo qəp jəydən. Imi dınyo alimon veyni isbatşon kardə. Məsələn, har kəs bə urusi zıvondə vikipediya dəşe zınedə, vəy "Qimalai” bınıvıştən, dyəkən çiç omedə? Imi çı vikipediaku peqətəme: Гимала́и (санскр. हिमालयः, himālayaḥ «обитель снегов») "qarların yaşadığı yer”. Bə pe nıvıştəmbe xo, "hımə” sıxanım məsəmbe, "hımə” çı halon arada voə mandə vırəye, yəne "hımə”də voə ov bedəni, voə vəy "jiydə”, ısət şinə handəkəs "hımə lo” bəşmə hiçi votedəni?      
Astranomiyaku qəp jəydəbim oxo, ovşumiku nıvıştəşone, bə qornə az nıvıştedənim, əncəx "astova”, kali vıronədə "ostovə”ku nıvıştəkəs bə ni, xosə handəkəs, iminnə boənən çı astovə sıxani məna okamon. "ast” (ost) – sümükləşmiş, bərkimiş, (ğoym bə, astə bə), "ov” – su. "ə” – birləşdirici şəkilçi, yəne "ast bə ov” (buzlaşmış, bərkimiş su), astovon tərkib həğığətən ove, çəvon ətrofədə həvo -260 dərəcəye, ısət kali handəkəson bəvoten ki, tolış koinotədə bə? Çı zınedəbe vəy ov ast bə, ya ne? Az bı parsi de parsiyən cəvob doydəm: əmə boçi bə Astara Ostoro (kali vıronədə Astoro) (ulduz yolu) votedəmon?
Isətən boənən bə "hınd” sıxani dyəkəmon, "hınd” veyən tınd nıbə syo ranqe, tırkon votəy "qara-buğdayı”, de hınd sıxani tumo bə sıxanon:
Hındəmo – xurma, hərfi tərcümə: mayası qara
Hındıl – böyürtkən, hərfi tərcüməsi: qara ürəkk
Hındiston – Hindistan, hərfi tərcüməsi: qaraların məskəni
Bolion, az yoən oqətedəm, jıqo sıxanondə həzo qılə pəydo kay bəbe, tolışi zıvon qıləy xəzinəye, bı xəzinə dılə dəşe lozime, çımi həxədə nıvışte lozime, bə dınyo car kəşe lozime, ehanə kenə tolışi zıvoni sırr obəy, bəvədəən çı dınyo həmmə sıron obəben.

Mol iyən çəy soyb

Votedən "mol bəştə soybi obəşe”, nafko fam əkəym ki, çəmə yolon hiç jıqo dədruyə qəp nəjənin, ın çı beməxə qəpe, ısət-ısət vindedəm ki, çəmə yolon ve rost votəşone. Mol həğığətən bəştə soybi oşedə, az çoknə lanqedəm, çımı qəzetən jəqo lanqedə, az bə qəzet omyədə çəmə bolion bəmı dılvandi doşone ki, tıni məydonədə cali onibəqətemon, bətı ham maddi, həmən mənəvi dastək bəbemon, zəmonə dim syo bıbu, ımon nəənki mınşon cali oqətəşone, hiç tarsiku bəçımı telefoni cəvobən doydənin, çiçiku tarsedən, zınedənim, əncəx jıqo fam kardedəm ki, ıştə koku tarsedən, yəğen bəvonən quşəmurəşon doəşone ki, bə qəzeti 15-20 mənot koməkəti məkənən, ısət az iyo qırd cali mandəm, həni Azərbaycanada jiyə tolışon dılədə konkret bəmı maddi dastək doəkəs ni, xaricədəən jiyə tolışon jıqo zınedən ki, çıvrə tolışon bəmı koməkəti kardedən, əvonən bəmı koməkəti kardedənin, jıqo bışo çəmə qəzetən bənə "Tolışi Sədo”, bənə "Şəvnışt”i, bənə "Tolış”i bebəşe bə "uzunmüddətli” istirohət, Xıdo rəhmətkə USTOD Nəvuzəli məllimi, əv ijənən tələkəy i lınqiən bıbu, mandedəbe, çəmə lınqon məvotbən həvoədəy....

Rafiq Cəlilov,
"Tolışon Sədo” N: 56 30 oktyabr 2013 

 

Просмотров: 1121 | Добавил: admin | Рейтинг: 5.0/1
Всего комментариев: 0
Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]

Sayta giriş

Onlayn TV

Xəbər xətti

Müəllim zindanda da müəllimdir... 
Б.В.Миллер. Талышские тексты 
Talış dilində ü/u səsi 
Allahverdi BAYRAMİ. ĞƏLİZƏXUN (2 pərdəynə 7 şiklinə pyes) 
Allahverdi BAYRAMİ. ƏMONƏT ( İ pərdəninə 3 şəkilinə pyes) 
Rusiya talış ictimai təşkilatları 1993-cü ildə Talışda baş verən hadisələrin 24 illiyini qeyd etməyə hazırlaşır 
ŞİRİN YALAN, YOXSA ACI HƏQİQƏT? 
DIZDİPOK 
Свадьба – Способ Сохранения Талышского Языка 
Talış dilindəki sözlərin təbii xüsusiyyətləri 
Hilal Məmmədov Eldəniz Quliyevi təbrik edib 
Талыши хотят читать, писать и смотреть на родном языке 
Hilal Məmmədov: "Hakimiyyət istəyir ki, bütün sosial və etnik qruplar arasında qarşılıqlı etimadsızlıq mühiti olsun" 
Əli Nasir - Talışın Firdovsisi 
Талышское слово «cо» (двор) в виде морфемы в современных индоевропейских языках 
Talışın əbədiyanar məşəli 
Новрузали Мамедов – 75 (Novruzəli Məmmədov – 75) 
Это не трагедия одной семьи, а трагедия нашей страны, нашей Родины! 
К юбилею Светланы Алексеевны Ганнушкиной! 
Hilal Məmmədov İsa Qəmbəri 60 illik yubleyi münasibətilə təbrik edib 
Xərçəngin dərmanı tapılıb 
Azərbaycan höküməti TALISH.ORG saytına girişi dayandırıb 
“Elçibəyə acıqlandım, məndən üzr istədi” – Zərdüşt Əlizadə ilə QALMAQALLI MÜSAHİBƏ 
“Tolışon Sədo” qəzetinin əməkdaşı Azər Kazımzadə saxlanılıb 
ƏLİ NASİR əbədi haqq dünyasına qovuşdu 
Bəşərə də Allahdan bəla gəldi 
İrana ərzaq almağa gedən Astara gömrükdəki basabasda öldü 
Müqəddəs Kəbə ziyarəti, dələdüzlar, etnik mənsubiyyətə görə təhqir və 27 dövlət xadimli redaksiya heyəti 
Talışlar 
Ко дню рождения Л.А.Пирейко 
Ümid yenə də talışlaradı! 
Çılə Şəv-iniz mübarək! 
General-mayor Vahid Musayev haqqında polkovnik Isa Sadikov yazır 
"Talışsansa, məhv edib qanını da batırarlar 
Avropanın axırıncı pələngi Talış dağlarında 
Talış Mədəniyyət Mərkəzi İdarə Heyyətinin üzvü müraciət yayıb 
Xalqımız dözümlü xalqdır, DÖZƏRİK! 
“Talışam, lakin, qanım Elçibəyin qanı ilə eynidir” – TARİXİ VİDEO 
Türkün misalı! 
“Səadət taleyin biçdiyi dondur” 
Mirəziz Seyidzadənin (ƏZİZ PÜNHAN) “Divan”ında (Bakı-2008, 473 səh.) dini-uxrəvi məsələlərin yeri 
Qaraciyərin yenilənməsi və serrozun müalicəsi resepti 
Faiq Ağayev Rəşid Behbudovdan sonra bunu ilk dəfə etdi - VİDEO 
Ata və oğul: Ruhullah və Məhəmmədəli - hər ikisi siyasi məhbus 
MTN-nin bir ailənin başına gətirdiyi faciə 
Журналист Гилал Мамедов пожаловался на давление со стороны полиции Баку 
Hilal Məmmədov Nizami polisində təzyiqlərə məruz qaldığını bildirib 
Rövşən Canıyevin ölümü və referendum oyunları 
Davam etməkdə olan faciələrimizin sirri nədir? 
Məhv olan Talış toplumu və dili – Mədəniyyətimizi necə qoruyaq? 
Masallıda zülüm ərşə dirənib 
Veri kəndi ətrafında minlərlə nadir növlü ağaclar qırılır 
“Xəzər Lənkəran"ı nəyə görə dağıdıblar? 
Respublika Talış Mədəniyyət Mərkəzinin hesabat seçki konfransı keçirilib 
Qədim azəri dilinin yadigarı – Talış dili 
Талышское слово "по" (стопа, ступня, ходьба) в виде морфемы в современных индоевропейских языках 
Türkün ari-slavyan sivilizasiyası qarşısındakı rolu 
Rabil Abdinovun harayı 
Zaman-zaman suyu bulandıranlara elə əlahəzrət Zamanın özü cavab verəcək 
Hirkan tv növbəti proqramını təqdim edir 
ABŞ Dövlət katibi Con Kerri Hilal Məmmədovdan danışdı 
Hilal Məmmədov: "Haqq-ədalət naminə mübarizəmizi davam etdiririk" 
Bahar bayramı, yoxsa Novruz bayramı? 
Трагедия одной семьи 
Məmmədovların tifaqının dağıdılmasının sifarişini kim verib?