Bölümlər

Талыш xəbərləri
Azərbaycan
İran
Dünyada
Голос Талыша
Müsahibə
İnsan hüquqları
Beynəlxalq hüquq
Talış dili və ədəbiyyatı
Talış incəsənəti
Talış tarixi
Şəxsiyyətlər
Bizim kitabxana
Təbabət
İdman
Onlayn TV
Karikaturalar

Голос Талыша


Известные события, произошедшие с моей семьей за последние годы, всколыхнули нашу жизнь до основания.

Axtarış

Tolışi xəbon

Xıdo rəhmətkə Əli Rzayevi... 
Fərzəndon 
Bastari musibət (aktual hukayət) 
Bə çəmə alimə zoon afərin bıbu 
Aydın müəllimi de şair Xilqəti musahibə 
Çı mardə odəmi nomi bə jurnali redaksiyə heyət çokonə dənəmon? 
Tolışi mətbuat tarixədə tojə cən - "Aləm" jurnal çapo beşə 
Xatirə ruşnədə dili söhbət (6) 
Xatirə ruşnədə dili söhbət (5) 
Xatirə ruşnədə dili söhbət (4) 
Xatirə ruşnədə dili söhbət (3) 
"KUL" sıxani mənon 
Xatirə ruşnədə dıli sohbət (2) 
Xatirə ruşnədə dıli sohbət 
“Honi çəşmə"ro vəsə 
ÇE? ÇI? 
Əv kiye? 
Şahmirzə Tolışəxun - 60 
Tolışi talantə şair Şamirzə TOLIŞƏXUN (10.07.1955 - 18.11.2014) 
Tolışi talantə şair Şamirzə TOLIŞƏXUN (10.07.1955 - 18.11.2014) 
Baləddin VEŞO şeronədə pencli janr 
De şair Baləddin VEŞO müsahibə 

Top

Azərbaycan prezidenti administrasiyasının başçısı niyə ölkənin köklü xalqlarını dəfn etmək istəyir?
ГИЛАЛ МАМЕДОВ на свабоде!
Марьям МАММАДОВА. Трагедия одной семьи. 2013
Новрузали Мамедов
Talış batalyonları Qarabağ müharibəsində (Sənədli kadrlar internetdə)

Statistika

Главная » 2012 » Август » 25 » Orand və Orandlılar haqqında
15:23
Orand və Orandlılar haqqında
ORAND sözü əslində ARVAND sözünün təhrif olunmuş formasıdır. "Səidiyyə" (Cavahirnaməyi-Lənkaran) kitabında bu tayfa URVAND kimi qeyd olunur. ARVAND sözünün etimologiyası iki sözün bitişməsindən yaranmış: AR - ariy və VAND- tayfa. VAND sonluğu bir çox talış tayfa və nəsillərinin adlarında geniş istifadə olunmaqdadır.

Ehtimal etmək olar ki, orandlılar midiyalıların ARIZANT tayfasının nəsilləridir. Konservativ etnopsixologiyaya malik olduqlarından ətraf tayfalarla az qarışmışlar və qədimdə malik olduqları arilik psixologiyalarını müəyyən qədər qoruya bilmişlər. Harda olmalarından asılı olmayaraq özlərini yüksək tutmaları və milli qürur hissinə malik olmaları buna sübutdur. Orandlıların indiyədək talış dilinin orta əsr şivəsində danışmaları da ("R" hərfinin istifadəsi) məhz onların konservativ olduqlarının bəhrəsidir.

Çox təəssüf ki, bu ləhcəni indiyədək hələ heç kim elmi səviyyədə (bəlkə həvəskar səviyyəsində də) araşdırmamış. Araşdırma aparılsa, talış dilinin bir çox sirrləri açılar. Vaxt olub ki, bütün talışlar o cür danışıb. Orandlılardan danışarkən talış xalqına qarşı XX əsrdə elmi səviyyədə yer alan təxribatlardan danışmamaq olmur. "Parçala və hökm et” ifadəsini bir az dəyişsək, "parçala, assimilyasiya elə və hökm et” desək, talış xalqının durumunu daha doğru ifadə edərik.

Hal-hazırda Lerik rayonunda İ.Əzimbəyovun bir cəfəng uydurması geniş təbliğ olunmaqdadır ki, guya "Zuvand-Orand qəlib çini macindən, düşmənləri qırıbdılar içindən”. Zuvandın neçə-neçə agsaqqalından soruşdumsa, heç kim bu ifadəni eşitməyib. Bu ifadənin yalan olmasını həm də o göstərir ki, indiki bəzi "intiligentlər" ifadənin sonluğunda müəyyənləşə bilmirlər ki, "...düşmənləri qırıbdılar içindən”dir, ya "...düşmənləri qırıbdılar acından”dır. Harda görünüb ki, çin-macindən gələn və həmişə çöllərdə köçəri həyat sürən tayfa 2000 m. dağ yüksəkliyində oturaq həyata keçsin, hələ üstəlik talış dilinin qədim formasında danışmağa başlasın. Talış xalqının həssas yerləri hansılardır ki, oradan zərbələr endirərək bu xalqı parçalayaraq əritmək istəyirlər?

Əsas olanları budur:
1) Seyidlər talış deyillər, ərəbdirlər
2) İrandan (əslində Cənubi Talışdan) Şimali Talışa köç edənlər talış deyillər, türkdürlər
3) Alarlılar guya ki, kürddürlər
4) Orandlıar guya ki, tükdürlər (kürd də olsunlar, təki talış olmasınlar).

Bu bütün siyahı deyil, sadəcə əsas istiqamətlərdir ki, bu istiqamətlərdə davamlı iş gedir. Bu siyasət nəticəsində XVIII əsrdə Şəfidaşt, XIX əsrdə Dılagarda və Pirembel kimi böyük tayfalarımızı itirdik. Daştvənd, Pornaym və Allar tayfalarını isə demək olar ki, itirməyin son mərhələsindəyik. Universitetdə Cəlilabadlı bir professorun mənim orandlılarla maraqlandığımı görüb, bu tayfanın guya Monqolustandan gələn oryad monqol tayfasının nəsilləri olduğunu sübut etməyi mənə təklif etməsi indiyədək yadımdadır. Orandlıların talış tayfası olması və monqol oryadlılarla heç bir əlaqəsi olmaması sübutlarını ortaya qoyduqda, talış olduğumu soruşdu və etdiyi təklifdən daha heç bir söz də demədi. İndi də orandlıların guya kürd olması versiyasını atıblar ortaya. Əyər allarlıların kürd olması veriyası 60-70-ci illərdə Talış bölgəsinə xüsusi tapşırıqla gələn bir kürd alimi təfəfindən uydurularaq ortaya atılmışdısa, orandlıların kürd olma versiyası son 3-4 ildə meydana cıxıb.

Bizim də ki, bir cox "ziyalılarımız, müəllimlərimiz” guya özlərinin savadlı olmalarını göstərmək üçün, əslində isə xüsusi sifarişlə bu cür yalan ifadələri yaymaqdadılar. Məclislərin birində bu cur "ziyalılardan” birinə rast gəldim, ağsaqqal olmasına baxmayaraq, kəskin surətdə sübutlar tələb etdim. Təbii ki, hec bir sübutu yox idi. Kişinin oğlu guya sensasion bir şey söyləyirmiş. Əgər allar və orandlılar kürd olsaydılar o zaman onların danışıqlarında bolluca kürd sözləri olardı. Bu cür hallarda yalançıları evinə qədər qovmaq lazımdır, ağızlarının üstünə vurmaq lazımdır ki, bilsinlər ki, danışdıqları yalana görə cavab vermək məqamı da var.

Vuqar Salaev
Tarixçı, Moskva şəhəri
"Tolışon Sədo” N: 28(40), 24 avqust 2012

 

Категория: Talış tarixi | Просмотров: 2439 | Добавил: admin | Теги: Vuqar Salayev | Рейтинг: 4.2/4
Всего комментариев: 1
1 ERAZ  
Спасибо автору!
Следует добавить к тему факт заселения в ТАЛЫШ, особенно в Лерикский район курдов!!!
Скоро курды станут аборигенами ТАЛЫША!!! deal

Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]

Sayta giriş

Xəbər xətti

СКАЖИ СВОЕ ИМЯ, ТАЛЫШ 
Zülfüqar Əhmədzadə: Azərbaycan milli ədəbiyyatının  tərəqqipərvər siması 
No free speech for ethnic minority 
Avropa Şurası: Azərbaycanda etnik azlıqların hüquqları ilə bağlı qanunvericilik yoxdur 
''Hökumət milli azlıqların mətbuatına dəstək vermir'' 
Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə açıq məktub 
Masallı rayonun Kubın kəndi və onun ətraf toponimləri 
Atam Vəkil DADAŞOV əsil dövlət adamı idi 
Mətləb Pero Dadaşov həbsindən yazır (III yazı) 
Mətləb Pero Dadaşov necə həbs edilməsindən yazır (II yazı) 
Mətləb Pero Dadaşov necə həbs edilməsindən yazır 
ƏHƏD MUXTAR-80 
Ahoşta (Əhoşte) 
Müəllim zindanda da müəllimdir... 
Б.В.Миллер. Талышские тексты 
Talış dilində ü/u səsi 
Allahverdi BAYRAMİ. ĞƏLİZƏXUN (2 pərdəynə 7 şiklinə pyes) 
Allahverdi BAYRAMİ. ƏMONƏT ( İ pərdəninə 3 şəkilinə pyes) 
Rusiya talış ictimai təşkilatları 1993-cü ildə Talışda baş verən hadisələrin 24 illiyini qeyd etməyə hazırlaşır 
ŞİRİN YALAN, YOXSA ACI HƏQİQƏT? 
DIZDİPOK 
Свадьба – Способ Сохранения Талышского Языка 
Talış dilindəki sözlərin təbii xüsusiyyətləri 
Hilal Məmmədov Eldəniz Quliyevi təbrik edib 
Талыши хотят читать, писать и смотреть на родном языке 
Hilal Məmmədov: "Hakimiyyət istəyir ki, bütün sosial və etnik qruplar arasında qarşılıqlı etimadsızlıq mühiti olsun" 
Əli Nasir - Talışın Firdovsisi 
Талышское слово «cо» (двор) в виде морфемы в современных индоевропейских языках 
Talışın əbədiyanar məşəli 
Новрузали Мамедов – 75 (Novruzəli Məmmədov – 75) 
Это не трагедия одной семьи, а трагедия нашей страны, нашей Родины! 
К юбилею Светланы Алексеевны Ганнушкиной! 
Hilal Məmmədov İsa Qəmbəri 60 illik yubleyi münasibətilə təbrik edib 
Xərçəngin dərmanı tapılıb 
Azərbaycan höküməti TALISH.ORG saytına girişi dayandırıb 
“Elçibəyə acıqlandım, məndən üzr istədi” – Zərdüşt Əlizadə ilə QALMAQALLI MÜSAHİBƏ 
“Tolışon Sədo” qəzetinin əməkdaşı Azər Kazımzadə saxlanılıb 
ƏLİ NASİR əbədi haqq dünyasına qovuşdu 
Bəşərə də Allahdan bəla gəldi 
İrana ərzaq almağa gedən Astara gömrükdəki basabasda öldü 
Müqəddəs Kəbə ziyarəti, dələdüzlar, etnik mənsubiyyətə görə təhqir və 27 dövlət xadimli redaksiya heyəti 
Talışlar 
Ко дню рождения Л.А.Пирейко 
Ümid yenə də talışlaradı! 
Çılə Şəv-iniz mübarək! 
General-mayor Vahid Musayev haqqında polkovnik Isa Sadikov yazır 
"Talışsansa, məhv edib qanını da batırarlar 
Avropanın axırıncı pələngi Talış dağlarında 
Talış Mədəniyyət Mərkəzi İdarə Heyyətinin üzvü müraciət yayıb 
Xalqımız dözümlü xalqdır, DÖZƏRİK! 
“Talışam, lakin, qanım Elçibəyin qanı ilə eynidir” – TARİXİ VİDEO 
Türkün misalı! 
“Səadət taleyin biçdiyi dondur” 
Mirəziz Seyidzadənin (ƏZİZ PÜNHAN) “Divan”ında (Bakı-2008, 473 səh.) dini-uxrəvi məsələlərin yeri 
Qaraciyərin yenilənməsi və serrozun müalicəsi resepti 
Faiq Ağayev Rəşid Behbudovdan sonra bunu ilk dəfə etdi - VİDEO 
Ata və oğul: Ruhullah və Məhəmmədəli - hər ikisi siyasi məhbus 
MTN-nin bir ailənin başına gətirdiyi faciə 
Журналист Гилал Мамедов пожаловался на давление со стороны полиции Баку 
Hilal Məmmədov Nizami polisində təzyiqlərə məruz qaldığını bildirib 
Rövşən Canıyevin ölümü və referendum oyunları 
Davam etməkdə olan faciələrimizin sirri nədir? 
Məhv olan Talış toplumu və dili – Mədəniyyətimizi necə qoruyaq? 
Masallıda zülüm ərşə dirənib 
Veri kəndi ətrafında minlərlə nadir növlü ağaclar qırılır